سفته چیست و چگونه وصول می‌شود؟ فرقش با چک در چیست؟

سفته، مانندِ چک، یک سندِ تجاری است؛ اما قواعدِ وصولِ آن — و مهم‌تر از همه، مهلت‌هایِ قانونی‌اش — با چک فرق دارد. اشتباه‌گرفتنِ این دو، بارها باعثِ ازدست‌رفتنِ حقِ طلبکار شده است.

سفته چیست؟

سفته سندی است که صادرکنندهٔ آن متعهد می‌شود مبلغِ معینی را در تاریخِ سررسید (یا عندالمطالبه) به دارنده بپردازد؛ برخلافِ چک، بانکی در میان نیست و تعهد مستقیماً بینِ صادرکننده و دارنده است.

قدمِ اول: واخواست

اگر سفته در سررسید پرداخت نشود، دارنده باید ظرفِ ده روز از تاریخِ سررسید، آن را واخواست کند — یعنی از طریقِ ادارهٔ ثبت یا دفترخانهٔ اسناد رسمی، امتناعِ صادرکننده از پرداخت را رسماً ثبت کند. این مهلت در مادهٔ ۲۸۰ قانونِ تجارت آمده است. عدمِ واخواست در مهلت، دارنده را از مزایایِ سندِ تجاری — به‌ویژه مسئولیتِ تضامنیِ ظهرنویسان و ضامنان — محروم می‌کند و مسئولیت را از تجاری به مدنی تبدیل می‌کند.

تفاوتِ کلیدی با چک

برخلافِ چک، سفته جنبهٔ کیفری ندارد — یعنی عدمِ پرداختِ آن، جرمِ «صدورِ سندِ بلامحل» محسوب نمی‌شود و مسئولیتِ صادرکننده صرفاً مدنی است. همچنین چک تابعِ قانونِ صدورِ چک و مهلت‌هایِ شش‌ماههٔ آن است، درحالی‌که سفته تابعِ قانونِ تجارت و مهلتِ ده‌روزهٔ واخواست است. مسیرِ وصولِ سفته نیز معمولاً از دادگاهِ حقوقی می‌گذرد، مگر آنکه سفته ضمیمهٔ یک قراردادِ رسمی در دفترخانه باشد.

نکتهٔ عملی

برایِ حفظِ همهٔ گزینه‌هایِ قانونی، تاریخِ سررسیدِ هر سفته را از همان روزِ دریافت ثبت و یادآوری کنید — چون مهلتِ ده‌روزهٔ واخواست بسیار کوتاه‌تر از آن چیزی است که اغلب تصور می‌شود.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ مسیرِ دقیقِ وصول (واخواست و طرحِ دعوا در دادگاه) بسته به شرایطِ هر سفته و رابطهٔ طرفین متفاوت است.