تصادفِ رانندگی: مسئولیتِ مدنی و کیفریِ راننده مقصر چیست؟

در هر تصادفِ رانندگی، دو نوع مسئولیتِ کاملاً جدا مطرح می‌شود: مسئولیتِ مدنی (جبرانِ خسارتِ مالی و جانی) و در مواردی، مسئولیتِ کیفری (تعقیبِ راننده به‌خاطرِ بی‌احتیاطی یا نقضِ آیین‌نامه). این دو مسیر می‌توانند هم‌زمان و مستقل از هم پیش بروند.

نقشِ بیمهٔ شخصِ ثالث

بیمهٔ شخصِ ثالث، خسارتِ جانی و مالیِ واردشده به طرفِ مقابل (نه خودِ راننده مقصر) را، تا سقفِ تعهداتِ بیمه‌نامه، جبران می‌کند — شاملِ هزینه‌هایِ درمان، دیه، و خسارتِ وسیلهٔ نقلیه.

تصادفِ منجر به فوت

اگر راننده مقصر فاقدِ بیمهٔ شخصِ ثالث باشد و تصادف منجر به فوت شود، بارِ مالیِ دیه در نهایت بر عهدهٔ خودِ مقصر است، نه یک بیمه‌گر. جدا از این، مسئولیتِ کیفری (قتلِ غیرعمدِ ناشی از بی‌احتیاطی در رانندگی) با پرداختِ دیه یا بیمه از بین نمی‌رود. بر پایهٔ مادهٔ ۷۱۸ قانونِ تعزیرات، اگر راننده مست بوده، پروانهٔ رانندگی نداشته، بیش از سرعتِ مقرر حرکت کرده یا خودرو را با وجودِ عیبِ مکانیکیِ مؤثر در تصادف به کار انداخته باشد، به بیش از دو سومِ حداکثرِ مجازات محکوم می‌شود و دادگاه می‌تواند او را از یک تا پنج سال از حقِ رانندگی هم محروم کند.

بازگشتِ خسارت از راننده مقصر

حتی وقتی بیمه دیه یا خسارت را به زیان‌دیده پرداخت می‌کند، در برخی شرایط (مانندِ رانندگی بدونِ گواهینامه یا در حالِ مستی) بیمه‌گر می‌تواند پس از پرداخت، به راننده مقصر مراجعه و مبلغ را از او بازپس بگیرد.

نکتهٔ عملی

بلافاصله پس از هر تصادف، اخذِ کروکیِ پلیس و گزارشِ کارشناسی، مهم‌ترین مستنداتی هستند که هم مسیرِ بیمه‌ای و هم مسیرِ احتمالیِ قضایی به آن‌ها متکی خواهد بود.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ تعیینِ دقیقِ درصدِ تقصیر و نوعِ مسئولیت در هر تصادف، نیازمندِ بررسیِ کروکی و کارشناسیِ فنی است.