توهین و افترا در فضایِ مجازی؛ چگونه شکایت کنیم؟

با گسترشِ شبکه‌هایِ اجتماعی، دعاویِ ناشی از توهین و افترایِ آنلاین هم زیاد شده‌اند. اما این سه عنوان — توهین، افترا، و نشرِ اکاذیب — از نظرِ قانونی یکی نیستند و هرکدام شرایطِ اثباتِ متفاوتی دارند.

توهین (مادهٔ ۶۰۸)

توهین شاملِ فحاشی و به‌کاربردنِ الفاظِ رکیک است؛ اگر به حدِّ قذف نرسد، مجازاتش جزایِ نقدیِ درجهٔ شش است.

افترا (مادهٔ ۶۹۷)

افترا یعنی نسبت‌دادنِ صریحِ یک جرمِ مشخص به دیگری — از طریقِ گفتار، نوشتار یا هر وسیلهٔ دیگر — بدونِ توانِ اثباتِ آن.

نشرِ اکاذیب (مادهٔ ۶۹۸)

نشرِ اکاذیب یعنی انتشارِ مطالبِ دروغ با قصدِ اضرار به غیر یا تشویشِ اذهانِ عمومی، با هر وسیله‌ای — از جمله شبکه‌هایِ اجتماعی. در فضایِ مجازی، این عنوان معمولاً همراه با موادِ قانونِ جرایمِ رایانه‌ای (مانندِ هتکِ حیثیت در مادهٔ ۱۷) هم بررسی می‌شود.

مهلتِ شکایت

چون توهین، افترا و تهدید از جرایمِ قابلِ‌گذشت‌اند، مهلتِ طرحِ شکایت یک سال از تاریخِ اطلاعِ شاکی از وقوعِ جرم است؛ عبور از این مهلت، حقِ شکایت را از بین می‌برد.

نکتهٔ عملی

پیش از هر اقدامی، از محتوایِ توهین‌آمیز (اسکرین‌شاتِ کامل با تاریخ و آدرسِ صفحه) مستندسازی کنید؛ محتوایی که بعداً حذف شود، بدونِ این مستندات اثباتش دشوار می‌شود.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ تشخیصِ اینکه یک اظهارِ خاص کدام‌یک از این عناوین را محقق می‌کند، نیازمندِ بررسیِ دقیقِ متن و شرایطِ بیان است.