وکالت‌نامه چیست؟ فرقِ وکالتِ ساده و بلاعزل در چیست؟

وکالت، عقدی است که به‌موجبِ آن یک نفر (موکل) دیگری (وکیل) را برایِ انجامِ کاری از طرفِ خودش نایب می‌کند. اما همهٔ وکالت‌نامه‌ها یک‌جور نیستند — تفاوتِ میانِ وکالتِ ساده و وکالتِ بلاعزل، می‌تواند اثرِ حقوقیِ کاملاً متفاوتی داشته باشد.

وکالتِ ساده

بر پایهٔ مادهٔ ۶۷۹ قانونِ مدنی، در وکالتِ ساده، موکل هر زمان که بخواهد می‌تواند وکیل را عزل کند — مگر اینکه خودِ وکالت یا عدمِ عزلِ وکیل در ضمنِ عقدِ لازمی شرط شده باشد.

وکالتِ بلاعزل

وکالتِ بلاعزل دقیقاً همین استثناست: وکالتی که در ضمنِ یک عقدِ لازم (رایج‌ترین نمونه‌اش در معاملاتِ ملک و خودرو) شرط شده که موکل حقِ برکناریِ وکیل را ندارد. این نوع، معمولاً برایِ تضمینِ اجرایِ تعهداتِ طرفینِ یک معامله استفاده می‌شود.

پس وکالتِ بلاعزل هیچ‌وقت باطل نمی‌شود؟

نه دقیقاً. وکالتِ بلاعزل با «اقاله» — یعنی توافقِ مجددِ هر دو طرف برایِ بی‌اثرکردنِ آن نزدِ دفترخانه — قابلِ‌ابطال است. همچنین اگر خودِ وکیل در دفترخانه از سمتش استعفا دهد، وکالت باطل می‌شود. فوت، جنون یا حجرِ هر یک از طرفین هم به‌طورِ خودکار به وکالتِ بلاعزل پایان می‌دهد.

نکتهٔ عملی

پیش از امضایِ هر وکالتِ بلاعزل — به‌خصوص در معاملاتِ ملکی — باید دقیقاً بدانید چه اختیاراتی به وکیل داده می‌شود و این اختیارات محدود به چه اموری‌ست؛ وکالتِ بلاعزلِ با اختیاراتِ گسترده و بدونِ حدومرز، ریسکِ بالایی دارد.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ نوعِ دقیقِ وکالت و شرایطِ ابطالِ آن باید از رویِ متنِ کاملِ سندِ وکالت‌نامه بررسی شود.