انحصار وراثت چیست و مدارکِ لازم برای آن کدام‌اند؟

پس از فوتِ هر شخص، پیش از هرگونه تقسیمِ اموال یا انجامِ اموری مانندِ بستنِ حساب‌های بانکی و انتقالِ سندِ ملک، ورثه باید گواهیِ انحصار وراثت دریافت کنند. این گواهی به‌صورتِ رسمی تعدادِ وراث و سهمِ هرکدام را مشخص می‌کند.

مرجعِ صالح

بر پایهٔ بندِ «ت» مادهٔ ۹ قانونِ شوراهایِ حل اختلاف، صدورِ گواهیِ انحصار وراثت در صلاحیتِ شورایِ حل اختلافِ محلِ آخرین اقامتگاهِ متوفی است؛ درخواست باید در همان شورا ثبت شود.

دو نوع گواهی: محدود و نامحدود

اگر ارزشِ ماترک (دارایی‌هایِ به‌جامانده) از سقفِ تعیین‌شده در قانون کمتر باشد، گواهیِ انحصار وراثتِ محدود صادر می‌شود که نیازی به انتشارِ آگهی در روزنامه ندارد و سریع‌تر صادر می‌گردد. اگر ارزشِ ماترک بیش از این سقف باشد، گواهیِ نامحدود لازم است که مستلزمِ انتشارِ آگهی در روزنامهٔ رسمی و گذشتِ یک ماه مهلتِ اعتراضِ احتمالیِ سایرِ ذی‌نفعان است.

مدارکِ موردِ نیاز

گواهیِ فوتِ متوفی، شناسنامه و کارتِ ملیِ متوفی و همهٔ وراث، سندِ ازدواج (برایِ همسر)، و استشهادیهٔ محضریِ مبنی بر انحصارِ وراثت (با امضایِ دو نفرِ مطلع از وضعیتِ خانوادگیِ متوفی) از مدارکِ اصلیِ این درخواست‌اند.

نکتهٔ عملی

تا پیش از صدورِ گواهیِ انحصار وراثت، هیچ بانک یا ادارهٔ ثبتی اموالِ متوفی را به نامِ ورثه منتقل نمی‌کند؛ هرچه این مرحله زودتر آغاز شود، فرآیندِ تسویهٔ اموال و بدهی‌هایِ متوفی هم سریع‌تر پیش می‌رود.

توجه: این مطلب راهنمای کلی است؛ سقفِ ارزشِ ماترک برایِ تعیینِ نوعِ گواهی و برخی جزئیاتِ رویه ممکن است به‌روزرسانی شود؛ پیش از اقدام با شورایِ حل اختلافِ مربوطه یا متنِ روزِ قانون تطبیق دهید.